Menedżer zadań

Kategoria 1: Podstawy obsługi i nawigacja (Dla początkujących)

1. Uruchamianie na 3 sposoby: Uruchom Menedżera zadań na trzy różne sposoby (za pomocą skrótu klawiszowego, menu Start oraz narzędzia „Uruchom”). Zapisz w notatniku, które skróty i komendy wykorzystałeś.

2. Identyfikacja wersji interfejsu: Otwórz Menedżera zadań w Windows 11. Zlokalizuj i opisz słownie, gdzie znajduje się menu nawigacyjne (w porównaniu do starszych wersji Windows) oraz jak ikony reprezentują poszczególne karty (Procesy, Wydajność, Historia aplikacji itp.).

3. Zarządzanie widokiem: Przełącz widok procesów tak, aby były pogrupowane według typu (Aplikacje, Procesy w tle, Procesy systemu Windows). Znajdź na liście proces przeglądarki internetowej i sprawdź, ile podprocesów (kart/rozszerzeń) aktualnie działa w ramach jednej aplikacji.

4. Wyszukiwanie procesu: Wykorzystaj nowy pasek wyszukiwania na samej górze Menedżera zadań w Windows 11. Znajdź proces o nazwie explorer.exe. Opisz, jak ten proces nazywa się w widoku przyjaznym dla użytkownika (w kolumnie „Nazwa”).

5. Dostosowanie kolumn: W karcie „Procesy” kliknij prawym przyciskiem myszy na nagłówki kolumn. Włącz widok kolumny „Nazwa procesu” (z rozszerzeniem .exe) oraz „PID” (Identyfikator procesu). Zapisz PID dla procesu notepad.exe (jeśli nie jest uruchomiony, włącz Notatnik).

Kategoria 2: Monitorowanie zasobów i diagnostyka (Poziom średniozaawansowany)

6. Analiza parametrów procesora (CPU): Przejdź do karty „Wydajność” i wybierz sekcję „CPU”. Odczytaj i zapisz: aktualne taktowanie procesora, liczbę rdzeni fizycznych, liczbę procesów logicznych (wątków) oraz wielkość pamięci podręcznej podręcznej L3.

7. Czas pracy systemu: W sekcji „Wydajność -> CPU” odszukaj parametr „Czas działania”. Wyjaśnij na podstawie tej wartości, dlaczego funkcja „Szybkie uruchamianie” (Fast Startup) w Windows sprawia, że licznik ten nie zeruje się po zwykłym wyłączeniu komputera.

8. Diagnostyka pamięci RAM: W karcie „Wydajność -> Pamięć” sprawdź: całkowitą ilość zainstalowanej pamięci RAM, liczbę użytych gniazd (slotów) na płycie głównej oraz szybkość pamięci (w MHz lub MT/s). Oblicz, ile procent pamięci jest aktualnie w użyciu.

9. Identyfikacja dysku systemowego: W sekcji „Wydajność” kliknij na swój dysk systemowy. Zidentyfikuj, czy jest to dysk HDD, czy SSD. Odczytaj jego typ interfejsu (np. NVMe, SATA) oraz sprawdź średni czas odpowiedzi dysku w milisekundach podczas bezczynności.

10. Monitorowanie sieci: IP i przepustowość: W karcie „Wydajność -> Wi-Fi/Ethernet” odczytaj aktualny adres IPv4 oraz IPv6 przypisany do Twojej karty sieciowej. Uruchom test prędkości internetu w przeglądarce i zaobserwuj na wykresie w Menedżerze zadań, do jakiej maksymalnej wartości (w Kb/s lub Mb/s) podniosła się wysyłanie i pobieranie danych.

Kategoria 3: Zarządzanie procesami i usługami (Poziom zaawansowany)

11. Zakończenie zadania (Kill process): Uruchom aplikację Paint (mspaint.exe). Odszukaj ją w Menedżerze zadań. Kliknij na nią prawym przyciskiem myszy i wybierz opcję „Zakończ zadanie”. Opisz, co stało się z aplikacją i dlaczego ta metoda jest skuteczniejsza niż kliknięcie „X” na oknie programu.

12. Restart Eksploratora Windows: Znajdź na liście procesów „Eksplorator Windows”. Zamiast opcji „Zakończ zadanie”, wybierz opcję „Uruchom ponownie”. Opisz, jakie elementy interfejsu systemu Windows na chwilę zniknęły i pojawiły się na nowo. Kiedy technik używa tej funkcji?

13. Tryb efektywności (Eco Mode): Windows 11 wprowadził zieloną ikonkę liścia, czyli „Tryb efektywności”. Uruchom przeglądarkę, znajdź jej proces i wymuś dla jednego z procesów w tle Tryb efektywności. Wyjaśnij, jaki ma to wpływ na zużycie energii i priorytet procesora.

14. Analiza aplikacji startowych: Przejdź do karty „Aplikacje autostartu”. Zidentyfikuj aplikację, która ma status „Włączone” oraz „Wpływ na start: Wysoki”. Wyjaśnij, w jaki sposób wyłączenie zbędnych programów w tej karcie wpłynie na czas bootowania systemu.

15. Powiązanie procesów z usługami: Przejdź do karty „Usługi”. Znajdź usługę o nazwie wuauserv (Windows Update). Kliknij na nią prawym przyciskiem myszy i sprawdź, czy możesz przejść do powiązanego z nią procesu w karcie „Szczegóły”. Zapisz nazwę tego procesu (zazwyczaj svchost.exe).

Kategoria 4: Analiza szczegółowa i bezpieczeństwo (Poziom insane - tylko Pan Kacper i Pani Eliza dadzą radę)

16. Badanie podejrzanego procesu: Wyobraź sobie, że widzisz w karcie „Szczegóły” nieznany proces, np. ctfmon.exe. Kliknij na niego prawym przyciskiem myszy i użyj funkcji „Wyszukaj w Internecie”. Napisz krótką notatkę, do czego służy ten proces i czy jest bezpieczny dla systemu.

17. Lokalizacja pliku wykonywalnego: Wybierz proces svchost.exe w karcie „Szczegóły”. Kliknij prawym przyciskiem myszy i wybierz „Otwórz lokalizację pliku”. Zapisz ścieżkę do folderu, w którym się znajduje. Dlaczego obecność tego pliku w folderze innym niż System32 powinna wzbudzić niepokój informatyka?

18. Ustawianie koligacji procesora (CPU Affinity): Uruchom wymagający program lub grę (lub dowolny proces, np. Notatnik). W karcie „Szczegóły” kliknij na niego prawym przyciskiem myszy i wybierz „Ustaw koligację”. Odznacz „Wszystkie procesory” i przypisz proces tylko do „Procesora 0”. Wyjaśnij, co ta operacja oznacza w teorii systemów operacyjnych.

19. Priorytety procesów: W karcie „Szczegóły” sprawdź, jaki domyślny priorytet ma proces explorer.exe, a jaki zwykła aplikacja użytkownika (np. kalkulator CalculatorApp.exe). Zmień priorytet kalkulatora na „Wysoki”. Przeczytaj ostrzeżenie systemu i wyjaśnij, czym grozi ustawienie priorytetu „Czasu rzeczywistego” (Realtime) dla zwykłych programów.

20. Generowanie pliku zrzutu (Dump file): W karcie „Szczegóły” kliknij prawym przyciskiem myszy na proces notepad.exe i wybierz „Utwórz plik zrzutu pamięci”. Zapisz ścieżkę, w której system utworzył plik z rozszerzeniem .DMP. Wyjaśnij, do czego programiście lub administratorowi może przydać się taki plik, gdy aplikacja ulegnie awarii.